محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
595
تحفه خانى ( فارسى )
مقام اگر قوت باشد روز نوبت اصلا غذا نبايد داد مگر آنكه نوبت يكى آخر نهار واقع شود و عليل و اگر سنگى بسيار باشد درين صورت ماء الشعير با قدرى قند و يا شربت نيلوفر آميخته بايد داد و اسفاناخ و كاسنى و يا برگ خرفه بروغن بادام مطنجنه ساخته بايد داد و اما در دو روز راحت كه در آن نوبت نيست غذا از گوشت مرغ جوجه و يا اگر قوت باشد مرغ فربه و يا گوشت توقلى شورباى ساده كه درو ماش مقشر و نخود و اندك كرنج باشد مىتوان دادن و اگر در آش قاتق آب انارين و يا ليمو سازند مجوز است اما اين نوع تدابير در امراض دموى و صفراوى ديرى كردن موجب خطاست و اگر درين تپ صلاح تدبير از معالج و موافقت مريض با طبيب باشد در اكثر كمتر از شش ماه اين علت منقطع نمىشود و گاه چنانست كه با صواب تدبير بيك سال مىكشد و اگر درين علت اهتمام و پرهيز واقع نشود به پنج شش سال مىكشد و بعضى اطبا گفتهاند كه به دو از ده سال كشيده است و درين علت ورم در طحال بسيار واقع مىشود و بدترين تپ ربع آنست كه با او ورم طحال باشد و بواسطه اين به طول و استسقا مىانجامد . [ 212 ] مقاله در بيان حمى سدس و سبع و زياده برين كه عقل از وجود اين تپ ابا نمىكند بلكه پيش اطبا متحقق الوقوع است و بسيارى را به اين علت مبتلا يافتهاند و سعى در علاج آن كرده و جالينوس منكر اين تپهاست و اطبا مىگويند كه اكثر حدوث اين از احتراق بلغم غليظ است و علاج او علاج ربع است كه مذكور شد .